ره آورد اخبار: این خیریه دیجیتال الگویی نو از خیریه است که به جای توزیع صرف کمک، دانایی را به رایگان در اختیار جهان قرار میدهد.
حسین غزالی، مدیر آیتی و مسئول روابط عمومی موسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان از سالهایی سخن میگوید که ایده «خیریه فضای مجازی» هنوز برای بسیاری ناآشنا بود. او میگوید: ما از ابتدا میدانستیم آینده فرهنگ در فضای دیجیتال رقم میخورد. اگر قرار است معارف اهلبیت(ع) جهانی شود، باید در دسترسترین و کمهزینهترین بستر را انتخاب کنیم.
از یک ایده مردمی تا نخستین کتابخانه دیجیتال موبایلی
موسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان در ایران به عنوان نخستین کتابخانه دیجیتال مبتنی بر تلفن همراه شناخته میشود؛ مجموعهای که تمامی کتابهایش را به صورت کاملاً رایگان منتشر میکند. این ویژگی، تنها یک شعار نیست. امروز بیش از ۲۳ هزار جلد کتاب در ۸ زبان زنده دنیا در این سامانه بارگذاری شده است و افراد از سراسر دنیا به صورت رایگان می توانند از آن بهره ببرند.
غزالی با اشاره به گستره فعالیتها توضیح میدهد: تا امروز بیش از ۱۳ میلیون و ۵۱۰ هزار صفحه کتاب در ۲۰ هزار و ۸۲۳ عنوان، تایپ، ویراستاری، اعرابگذاری و کدگذاری شده و در سایت و اپلیکیشنها منتشر شده است.
آمار دانلودها نشان میدهد این تلاش مردمی تا چه اندازه فراتر از مرزهای جغرافیایی رفته است؛ از سال ۱۳۹۷ تا اردیبهشت ۱۴۰۴، بیش از ۹۳ میلیون و ۵۴۱ هزار جلد کتاب از ۲۰۰ کشور و بیش از ۱۶ هزار شهر جهان دانلود شده است. ارقامی که برای یک مجموعه غیرانتفاعی و مردمی، چشمگیر و الهامبخش است.
حضور موسسه تحقیقات رایانهای قایمیه اصفهان در دانشگاه بین المللی آزاد اسلامی اصفهان(خوراسگان) که میزبان بزرگترین رویداد هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال کشور حضوری چشمگیر داشت.
خیریهای با مدل اقتصادی نوین
یکی از وجوه تمایز موسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان، مدل تأمین مالی آن است. این مرکز کاملاً مردمی اداره میشود و منابع آن از کمکهای مردمی، هدایای نقدی و غیرنقدی، نذورات، وقف ملک و ساختمان، اختصاص ثلث اموال و سهم مبارک امام(ع) تأمین میشود.
اما آنچه این مجموعه را به الگویی نو در حوزه خیریه تبدیل کرده، پیوند میان کار فرهنگی و توانمندسازی اقتصادی است.
غزالی در اینباره میگوید: ما با برخی خیریهها قرارداد داریم و به جای کمک معیشتی مقطعی، برای افراد تحت پوشش کار فرهنگی همراه با درآمد تعریف میکنیم. متنهای اسکنشده کتاب ها برایشان ارسال میشود، آنها اصلاح میکنند و خیریه به ازای هر صفحه مبلغی پرداخت میکند.
این مدل چند مزیت همزمان دارد: اشتغال خانگی برای افراد تحت پوشش، ارتقای سطح فرهنگی از طریق مطالعه و مشارکت در نشر دیجیتال آثار مکتوب اهلبیت(ع). به گفته غزالی، برخی نیروها نیز به صورت افتخاری در ویرایش و اصلاح متون همکاری میکنند و جمعی از طلاب و محققان حوزههای علمیه نیز در کنار این مجموعه حضور دارند.
یک پلتفرم صدها امکان پژوهشی
موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان تنها یک آرشیو کتاب نیست؛ بلکه بستری پژوهشی است. در نسخه اندروید این کتابخانه، بیش از ۱۱۰ امکان پژوهشی پیشبینی شده است؛ امکاناتی که به گفته مدیر مجموعه، پژوهشگر را از استفاده از رایانه بینیاز میکند.
نمایش همزمان تصویر صفحه اصلی کتاب در کنار متن دیجیتال، یکی از قابلیتهایی است که برای محققان اهمیت ویژهای دارد. افزون بر این، در نرمافزارهای قائمیه امکان قرار دادن ۲۲۰ جلد کتاب در یک فرمت واحد وجود دارد؛ نمونهای کمنظیر که مجموعههایی همچون ۱۱۰ جلد «بحارالانوار» با ترجمه را در بر میگیرد و حتی نسخ خطی هم در این کتابخانه موجود هستند.
هشت زبان، یک پیام جهانی
فعالیت موسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان تنها محدود به زبان فارسی نیست. این مجموعه تاکنون آثار خود را به هشت زبان فارسی، عربی، چینی، انگلیسی، اندونزیایی، آذری، اردو و فرانسوی عرضه کرده است و زیرساخت فنی برای توسعه زبانهای بیشتر نیز فراهم شده است.
غزالی تأکید میکند: برای هر کتاب بیش از هشت فرمت جهانی طراحی شده تا در انواع رایانه، تبلت و تلفن همراه قابل استفاده باشد. ما تلاش کردیم هیچ کاربری به دلیل محدودیت فنی از دسترسی به منابع محروم نشود.
وی با اشاره به این رویکرد جهانی میگوید: هدف ما رساندن معارف اهلبیت(ع) به همه دنیاست. وقتی کاربرانی از شرق آسیا تا اروپا کتابها را دانلود میکنند، میفهمیم این مسیر درست بوده است.
از انیمیشن تا مسابقات کتابخوانی
فعالیتهای موسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان تنها به نشر کتاب محدود نمیشود. چاپ و نشر کتاب و ماهنامه، برگزاری مسابقات کتابخوانی، تولید نمایشگاههای مجازی سهبعدی و پانوراما در اماکن مذهبی و گردشگری، تولید انیمیشن و بازیهای رایانهای، طراحی سیستمهای حسابداری و رسانهساز، راهاندازی سامانه پاسخگویی به سؤالات شرعی و اعتقادی و برگزاری دورههای آموزشی مجازی برای عموم و تربیت مربی، بخشی از گستره این فعالیتهاست.
به گفته غزالی، «ما معتقدیم کار فرهنگی باید متنوع و متناسب با نیاز نسل امروز باشد. فضای مجازی امروز تأثیرگذارترین بستر فرهنگی است و نمیتوان از آن غافل شد.»
نخستین ناشر دیجیتال اصفهان
موسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان خود را نخستین ناشر دیجیتال شهر اصفهان معرفی میکند؛ عنوانی که حاصل سالها تجربه و سرمایهگذاری بر زیرساختهای فنی است. این مجموعه امروز با همکاری متخصصان حوزه هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات، در حال توسعه ابزارهای نوینتری برای پردازش و عرضه محتواست.
در حوزه کودک نیز طراحی یک پلتفرم تخصصی در دستور کار موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان قرار دارد؛ گامی که میتواند نسل آینده را با شیوهای جذابتر با معارف دینی پیوند دهد.
دعوت برای مشارکت در یک حرکت معنوی جهانی
با وجود گستره فعالیتها، چالش تأمین تجهیزات فنی موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان همچنان وجود دارد. غزالی با صراحت میگوید: برای توسعه زیرساختها، بهویژه تأمین CPU و تجهیزات پردازشی، نیازمند حمایت خیرین هستیم. هر توسعه فنی به معنای افزایش سرعت و کیفیت خدمترسانی به کاربران در سراسر جهان است.
او در پایان گفتوگو، تأکید میکند: موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان یک پروژه صرفاً سازمانی نیست، بلکه حرکتی مردمی است: این کار با کمک مردم شکل گرفته و با مشارکت آنها ادامه پیدا میکند. هر فرد خیراندیش و نیکوکار، در هر نقطهای از جهان، میتواند سهمی در این جریان فرهنگی داشته باشد.
روایت موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان، روایت پیوند ایمان، فناوری و مشارکت مردمی است؛ الگویی نو از خیریهای که به جای توزیع صرف کمک، دانایی را به رایگان در اختیار جهان قرار میدهد. در جهانی که مرزها هر روز کمرنگتر میشود، شاید کتابخانهای که در جیب ۲۰میلیون کاربر جا گرفته، یکی از ماندگارترین شکلهای خدمت فرهنگی باشد.
