ره آورد اخبار: احیای زایندهرود و تالاب گاوخونی دیگر تنها خواسته مردم اصفهان نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ محیطزیست، پایداری اقتصادی و امنیت اجتماعی منطقه به شمار میرود؛ ضرورتی که تحقق آن نیازمند تأمین حقآبه قانونی و همافزایی همه نهادهای تصمیمگیر در مدیریت حوضه آبریز است.
در همین راستا، نشست کارگروه هماهنگی و مدیریت تالابهای استان اصفهان با حضور مسئولان ملی و استانی برگزار شد؛ نشستی که در آن، استاندار اصفهان، معاون سیاسی و اجتماعی استانداری و مدیرکل مدیریت بحران استان، هر یک از زاویهای متفاوت بر ضرورت احیای زایندهرود و تالاب گاوخونی تأکید کردند.
آنچه در این نشست بیش از هر موضوع دیگری مورد اتفاق نظر قرار گرفت، ضرورت تثبیت حقآبه زیستمحیطی، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز، اصلاح شیوه مدیریت منابع آب و اتخاذ تصمیمهای فرابخشی برای نجات یکی از مهمترین زیستبومهای کشور بود.
گاوخونی، شاخص سلامت حوضه زایندهرود
استاندار اصفهان، تالاب بینالمللی گاوخونی را آیینه وضعیت کل حوضه آبریز زایندهرود دانست و گفت: هرگاه حال تالاب مناسب نباشد، به معنای آن است که کل حوضه با مشکل روبهرو است و حفظ این زیستبوم به معنای صیانت از تعادل اکولوژیک منطقه خواهد بود.
مهدی جمالینژاد افزود: انتظار اصفهان از وزارت نیرو آن است که سهم حقآبه زیستمحیطی تالاب گاوخونی به صورت مستقل در جدول منابع و مصارف آب کشور دیده شود تا حتی در سالهای کمآبی نیز این حق قانونی نادیده گرفته نشود.
وی با تأکید بر اینکه محدودیت منابع آبی نباید به حذف سهم محیط زیست منجر شود، اظهار کرد: احیای تالاب باید با برنامهریزی، رهاسازی تدریجی آب، افزایش بهرهوری انتقال، اصلاح الگوی مصرف و مدیریت صحیح منابع دنبال شود.
استاندار اصفهان همچنین برخورد با برداشتهای غیرمجاز آب را از اولویتهای مدیریت استان برشمرد و گفت: هرگونه برداشت خارج از چارچوب قانون، بدون توجه به محل وقوع آن، باید با قاطعیت مورد برخورد قرار گیرد.
جمالینژاد، اجرای مرحلهای طرح احیای اکولوژیک تالاب، آغاز عملیات از بخشهای کمآسیبتر، انجام مطالعات علمی درباره آثار ریزگردها بر سلامت شهروندان و استقبال از ایدههای نوآورانه متخصصان و فعالان محیط زیست را از دیگر الزامات احیای گاوخونی عنوان کرد.
مدیریت یکپارچه، حلقه مفقوده زایندهرود
معاون سیاسی و اجتماعی استانداری اصفهان نیز با تأکید بر جایگاه تمدنی زایندهرود، گفت: این رودخانه صرفاً یک مجرای انتقال آب نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی فلات مرکزی ایران به شمار میرود و مدیریت آن نیز باید متناسب با همین جایگاه باشد.
ایوب درویشی افزود: نبود مدیریت یکپارچه و تداوم برداشتهای خارج از ضابطه در بالادست، از مهمترین موانع احیای زایندهرود است و تا زمانی که جریان پایدار در این رودخانه برقرار نشود، نمیتوان انتظار احیای تالاب گاوخونی را داشت.
وی همچنین با اشاره به آثار اجتماعی و اقتصادی خشکی زایندهرود اظهار کرد: مشکلات کشاورزان شرق اصفهان، افزایش آسیبهای اجتماعی و عقبماندگی توسعه در برخی مناطق، بخشی از پیامدهای این بحران است و حل آن نیازمند تصمیمی قاطع در سطح ملی خواهد بود.
حقآبه قانونی، مطالبه جدی اصفهان
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان نیز با اشاره به شرایط بحرانی استان گفت: تداوم خشکی زایندهرود موجب فعال شدن کانونهای گرد و غبار، کاهش کیفیت هوا و تهدید معیشت هزاران خانوار کشاورز در شرق اصفهان و ورزنه شده است.
منصور شیشهفروش افزود: حقآبه قانونی زایندهرود و تالاب گاوخونی باید به رسمیت شناخته شود و شورای عالی آب با نگاه ملی، زمینه تأمین این حق و اختصاص اعتبارات لازم برای احیای این زیستبوم ارزشمند را فراهم کند.
وی همچنین بر ضرورت جلوگیری از برداشتهای غیرقانونی، تقویت زیرساختهای پایش محیط زیست و توجه ویژه دولت به حفاظت از فضای سبز، باغات و درختان کهنسال حاشیه زایندهرود تأکید کرد.
آنچه از مجموع دیدگاههای مطرح شده در این نشست برمیآید، اتفاق نظر مسئولان استان بر این موضوع است که احیای گاوخونی و زایندهرود تنها با اقدامات مقطعی امکانپذیر نیست و نیازمند برنامهریزی منسجم، مدیریت واحد و اجرای کامل قوانین مرتبط با حقآبه محیط زیستی است.
همچنین تأمین سهم محیط زیست در کنار مصارف شرب و کشاورزی، برخورد با برداشتهای غیرمجاز و استفاده از ظرفیتهای ملی برای تأمین منابع مالی، از مهمترین پیشنیازهای خروج این حوضه آبریز از شرایط کنونی عنوان شد.
اکنون انتظار میرود با تقویت هماهنگی میان دستگاههای مسئول و اتخاذ تصمیمهای مؤثر در سطح ملی، زمینه احیای جریان پایدار زایندهرود، تأمین حقآبه تالاب بینالمللی گاوخونی و کاهش پیامدهای زیستمحیطی و اجتماعی ناشی از خشکی این حوضه آبریز بیش از گذشته فراهم شود.
