ره آورد اخبار: بعد از انتشار محورهای تفاهم ایران و آمریکا و حتی ادعای یکطرفه ترامپ در روزهای گذشته، درباره «قطعی شدن توافق» و «برداشتن محاصره دریایی ایران از همین لحظه»، انتظار این بود که ترامپ از این توافقی که کاملاً به نفع او بود، ابراز خوشحالی کرده و پایان جنگ را اعلام کند؛ اما این خوشبینی و نگاه فانتزی فقط از سوی برخی هواداران و مشتاقان مذاکره در ایران بر می آید! ترامپ نه تنها خوشحال نشد که حالا متن را رد کرده و مطالبات جدیدی را مطرح کرده است!
بیائید یکبار، مهمترین محورهایی که در روزهای گذشته منتشر شد را بازخوانی کنیم؛
اولین مورد، پرونده هستهای است. ایران گفته بود «درباره هستهای مذاکره نمیکند». هم جزو شروط اصلی پایان جنگ رهبری است هم مطالبه مردمی؛ اما حالا در همین تفاهمنامه پذیرفته شده که فعالیتهای هستهای باید فریز شود و در توافق نهایی -که گفته میشود دو ماه آینده یا بیشتر طول میکشد- درباره ذخایر اورانیوم و سطح غنیسازی هم مذاکره انجام میشود! یعنی همان موضوعی که خط قرمز معرفی میشد، به طور کامل متلاشی شد.
دوم، تنگه هرمز. قرار بود مدیریت و قواعد عبور و مرور مطابق سیاست ایران باشد. اما در متن آمده تنگه هرمز باید بازگشایی شود بدون آنکه به حق قانونی و قواعد حقوقی ایران اشارهای کند، آن هم در برابر چیزی با عنوان «رفع محاصره دریایی»؛ که متأسفانه در شرایط آتشبس این محاصره انجام شد و ایران مقابل آن روند انفعال در پی گرفت.
سوم، رفع تحریمها؛ یکی از مهمترین شروط ایران برای پایان جنگ، رفع تحریمهای اولیه و ثانویه بود؛ ترامپ در ابتدای آتشبس هم به صوری با شرایط ایران موافقت کرده بود چون به آتشبس نیاز مبرم داشت. اما تفاهمنامه میگوید «رفع تحریمها» باید در توافق نهایی بررسی شود! یعنی فعلاً هیچ رفع تحریمی قطعی نیست. از طرف دیگر، واقعیت حقوقی آمریکا هم مهم است؛ چون بخش بزرگ و اصلی تحریمها دست دولت نیست و نیاز به مصوبه کنگره دارد. پس حتی اگر ترامپ بخواهد، اما نمیتواند قانوناً تحریمها را بردارد.
چهارم، داراییهای بلوکهشده. این هم شرط اصلی ایران بود، اما در تفاهمنامه آمده تا قبل از توافق نهایی هیچ پولی آزاد نمیشود!
پنجم، شرط «پایان جنگ در همه جبههها». در عمل هم آمریکا و هم اسرائیل به آن پایبند نماندهاند و گزارشها از ادامه پیشروی و اشغال مناطق حتی در دوره آتشبس خبر میدهد.
آنچه از محورهای منتشر شده تفاهمنامه برمیآید، بیشتر عقبنشینیهای مرحلهای ایران در برابر وعدههای مبهم و قابل تعویق است! ایران از چند شرط مهم و خطوط قرمز خود عقبنشینی کرده، اما آمریکا نهتنها تضمین روشن نداده، بلکه حالا ترامپ دنبال مطالبات جدید است!
به وضوح آمریکا بدنبال توافق حداکثری هم نیست بلکه بدنبال تسلیم بیقید و شرط است!
داود مدرسییان
